Çin’ce de kriz kelimesinde bulunan iki karakter (Wéi + jī) tehlike ve fırsat anlamına gelmektedir. 1997 yılında Asya Pasifik pazarını kasıp kavuran finansal kriz dünyayı batırırmı derken, Çin’in yıldızını parlatmıştır.

Güneydoğu Asya Finansal Krizi

Temmuz 1997′den itibaren Asya’nın büyük bir kısmını ele geçirmiş ve yayılarak dünya ekonomisini batırmasından korkulmuştur.

Tayland hükümeti, para birimi Baht’ı destekleme girişimlerinin ardından, kısmen emlak yüzünden meydana gelen sancılı bir aşırı büyüme sürecine rağmen onu ABD Doları’ndan ayırarak serbest bırakma kararı aldı. Bunun üzerine, Tayland Bahtı’nın değerinin dibe vurması sonucu kriz meydana gelmiştir. O zamanlar, Tayland’ın dış borcu zaten çok fazlaydı. Bu borç yüzünden, para biriminin değeri çökmeden önce bile ülke iflasa sürüklenmişti. Kriz yayılınca, güneydoğu Asya ülkelerinin birçoğu ve Japonya’da, para birimlerinin değeri ve borsayla diğer varlıkların fiyatları düşerken özel borçlarda ciddi bir yükselme oldu.

Krizin varlığı ve sonuçları hakkında genel bir kanı bulunmakla beraber, bu krizin nedenleri, kapsamı ve çözümü hala tartışmalıdır. Endonezya, Güney Kore, ve Tayland, bu krizden çok etkilenen ülkeler olmuşlardır. Hong Kong, Malezya, Laos ve Filipinler de bu ani düşüşden etkilenmişlerdir. Çin, Hindistan, Tayvan, Singapur, Brunei, ve Vietnam daha az etkilenmişlerse de bu ülkelerin tümü bölgedeki talep ve güven kaybından dolayı sıkıntı çekmişlerdir.

Güneydoğu Asya Krizinde Çin’deki Durum

Çin’in para birimi Renminbi (RMB) ya da genel olarak kullanılan adıyla Yuan, 1994 yılında, 1 Dolar = 8.3 RMB olarak sabitlenmişti. 1997 – 1998 boyunca, değerini koruyarak sıkıntı yaratmamışken, batı basınında, Çin’in ihraç mallarına kıyasla ucuzlayan ASEAN ülkeleriyle rekabet edebilme gücünü koruyabilmesi için yakında para biriminin değerini düşürmek zorunda kalacağına dair ağır spekülasyonlar yapılmaktaydı. Bununla beraber RMB konvertible olmadığından, spekülatörlere karşı değerini koruyarak sabit kalabiliyor ve ülkenin Asya’da sivrilmesine yardım ediyordu.

Güneydoğu Asya ülkerinin birçoğundaki yatırımların aksine, Çin’deki yabancı sermayenin neredeyse tamamı, tahvil değil tesis şeklindeydi ve bu yüzden yabancı sermaye ülkeden hızla kaçamıyordu.

Krizin Çin açısından sonuçları

Güneydoğu Asya krizinin sonucunda Çin ihracatta Asya’da sivrilmiştir. 1997 yılında, dünya genelinde gelişmekte olan ülkelere yapılan toplam sermaye akışının neredeyse yarısını bölge ülkeleri çekmekteydi. Kriz sonucunda, doğu Asya’daki yatırım ve ekonomik ağırlık, Japonya ve ASEAN’dan Çin ile Hindistan’a doğru kaymıştır.

Kaynaklar;
- Yrd.Doç. Dr. Selçuk Balı, Yrd. Doç. Dr. Ahmet Büyükşalvarcı (2011), 1930′dan 2010′a Finansal Krizler Tarihi.
- Wikipedia – 1997 Asian financial crisis 

Yeni ürün geliştirmek isteyen gofret, çikolata firmalarının Japonya, Kore ve Taiwan’ı izlemesini öneririm, çok yaratıcı ürünler yapıyorlar. Uzakdoğu da üretilen Türkiye’de satışa sunulan benzer ürünler de mevcut bu yazımızda açıklıyoruz.

Ben genelde marketten değişik ürünler alarak denemeyi severim. Yine böyle denemek için aldığım, Koreli Orion gıda firmasının “moguli” isimli (Çince ismi) ürününün arkasında dünyanın 8 harikasına yer verilmiş. Türkiye’den Halikarnas Mozolesi de bu ürünün arka kapağında yer alıyor. Küçük de olsa bir Türkiye tanıtımı Çin’in tüm marketlerinde sergileniyor. Peki neden dünyanın 7 değil de 8 harikası diye soracak olursanız, Çinliler’de 8 rakamı uğurlu olduğundan dünya 7 harika seçmiş olsa da Çinliler bir tane daha ekliyor, Çin işi yani !

Türk firmalarının uzakdoğu’dan kopyaladıkları

Yazının başında dediğimiz gibi Türk çikolata, bisküvi, kek firmalarımıza Japonya, Kore ve Taiwan firmalarını izlemelerini ısrarla öneririz. Türkiye’nin en büyük gıda firması olan Ülker Japonya’dan Pocky’i benzer kopya ürün piyasaya sürmüştür. Türkiye’de yediğiniz Biskrem Bi’stik, Japonya’da 1966 dan beri olan benzer bir üründür. Ne kadar benzer olsa da teşekkür edelim Ülker’e, bu tadı Türkiye’ye kazandırdığı için, cidden güzel bir ürün.

İşte Japon, EZAKI GLICO firmasının Pocky‘si. 1966 yılında ilk yapılan bu ürün birçok ülkede farklı isimle yer alır, Malezya’da “Rocky”, İngiltere’de “Mikado”, ABD’de aynı isimle yer alır. Ülker’den önce Japonya’nın komşusu Kore tarafından da 1980 li yıllarda benzeri üretimiştir.

Yukarıdaki Kore ürününü şuan Türkiye’de kimse benzerini üretmemiş durumda, mantar çikolatalar, sapı bisküvi çok güzel bir ürün tavsiye ederim.

Çin çikolata ve bisküvi sektörü

Bu pazarda Japon, Kore ve Taiwan firmaları etkin, yaratıcılık ve mükemmel lezzetler sunuyorlar. Çinli firmaların ürünlerini deniyorum ama, tuzlu gofret arası kremalı iğrenç ürünlere rastladığımdan mümkün olduğunca bir Çinliye tattırıp, tuzlu mu şekerli mi diye sorarak yiyorum. Çin çikolata pazarı çok bakir bir pazar, birçok avrupalı firma burada üretim yapmak üzere fabrikalar kuruyorlar. Çin çikolata pazarı üzerine detaylı bir araştırma istiyorsanız iletişim bölümünden benimle irtibata geçerek konu üzerine daha detaylı bilgi alabilirsiniz.

Kuzey Kore tüm dünyayı dinlemeyerek yaptığı nükleer denemeden sonra, Güney Kore’nin, ABD liderliğin de kitle imha silahlarıyla mücadele için güvenlik girişimine (PSI) katılmasının kendisine savaş ilanı olarak gördü.

Kuzey Kore, Güney Korenin PSI katılmasından dolayı, kore savaşını sona erdiren anlaşmaya da bundan sonra bağlı olmayacağını ifade etti. Güney Korenin, PSI çerçevesinde Kuzey Korenin gemisini durdurup araması takdirinde askeri önlemlerle karşılık vereceğini duyurdu.

Sadece fotoğrafının çekilmesini müsade veren, videosunun asla çekilmesine izin vermeyen Kuzey Kore lideriyle, Çinliler sosyal ağlarda dalga geçmeyi çok seviyorlar. Fotoğraflarını şekilden şekile soksalarda yukarıdaki fotoğraf photoshop değildir.

Çin Günlüğü olarak kendisine, halkının açlık ve sefaletiyle uğraş bırak bombaları diyoruz. Yoksa birgün eline yanındaki korumaların değil başkaları başka şeyler verir diyoruz.

Uluslararası muhasebe şirketi Deloitte’nin hazırlamış olduğu rapor, Avustralya, Endonezya, Filipinler ve Güney Koreyi kapsamakta. Hazırlamış oldukları Mart – 2009 raporunda ise Çin yer almıyor. Deloitte’nin hazırlamış olduğu “Asya Pasifik Ekonomik Görünümü – Şubat 2009″ raporu Çin Hindistan, Malezya, Singapur ve Tayland’ı kapsamakta. Deloitte’nin hazırlamış olduğu “Asya Pasifik Ekonomik Günlüğü – Ocak 2009” raparu, Avustralya, Çin ve Güney koreyi kapsamaktaydı.

Asyadaki ekonomik durum ve rapordan başlıklar;

Avustralya – 2008 in son çeyreğinde ekonomide beklenmedik düşüş meydana geldi ve şirketler son 6 yılın en fazla zararını gösterdi. Devlet bu düşüşün önüne geçmek için bir plan hazırladı. Merkez bankası mart ayında faizleri çekmedi ama gelecek aylarda çekeceği bekleniyor.

Endonezya - Son bir kaç ayda ihracat ağır bir darbe yedi, imalat sektörüne olumsuz etkilerinin yanısıra ekonomiye de darbe vurdu. Hükümet 6.1 milyarlık yardım paketinden oluşan bir plan hazırlıyor ve merkez bankası 2009 yılında 3 kere faizleri çekmesine rağmen bunu sürdürecek.

Filipinler – Ekonomi 2008 yılının son çeyreğinde beklenenin üzerinde gelişti. Devletin para havaleleri kişisel harcamaya teşvik etti, fakat bu iyimser hava 2009 da kayboldu. Devlet 2.1 milyarlık teşvik planı hazırlamakta olup merkez bankası da fazileri azaltıp buna devam edecek.

Güney Kore – Ekonomide büyük bir gerileme oldu ve 2009 da da bunun süreceği bekleniyor. Bütün sektörler bu kötümser havadan nasibini aldı. Hükümetin planına rağmen yüksek borcu bulunan tüketiciler, para harcamaktan kaçınıyor. Merkez bankası faizleri çekmeye devam edecek fakat rezervleri tükeniyor. O da Güney Kore ekonomisinde büyük boşluk oluşturmakta.

Deloitte’nin hazırlamış olduğu “Asya Pasifik Ekonomik Görünümü – Mart 2009″ raporuna buradan ulaşabilirsiniz.

İngiliz The Economist dergisinde yer alan, 17 yükselen ekonomi için bir risk değerlendirmesi yer aldı. The Economist’te yayınlanan “Domino teorisi” başlıklı analizde “Hastalığın yayılma sırası kimde” sorusu yöneltildi. Bu 17 ülke arasında Çin ve Türkiye’de bulunuyor.

Analizde, 2009′da cari açığın milli gelire, kısa vadeli borçların rezervlere ve kredilerin mevduata oranına ilişkin tahminlere dayanarak yapılan risk derecelendirmesinde Türkiye 17 ülke içinde 8′inci sırada yer alırken, Çin, 17 ülke içinde riski en düşük ülke olarak son sırada yer aldı.

The Economistin yapmış olduğu değerlendirmede, en riskli ülkeler, Güney Afrika, Macaristan, Polonya, Güney Kore ve Meksika olurken bunları, Pakistan, Brezilya ve Türkiye izledi. Sıralama, Rusya, Arjantin, Venezuella, Endonezya, Tayland, Hindistan, Tayvan, Malezya ve Çin. Çin gelişmekte olan 17 ülke arasında The Economistin tahminine göre en az riske sahip olan ülke oldu.