Çinlilerin, Afrika yatırımları hızla devam ediyor, Çinliler bir yandan kuraklıkla bir yandan yiyecek maddelerindeki hijyen problemiyle uğraşıyor. Çin Gündeminden kısa kısa notlar.

Çin sağlık bakanlığı et ürünlerinde artan hijyen ihlali davaları üzerine yiyecek maddeleri üreticilerini yakın takibe aldı. Ülke genelinde 220 firmanın ürettiği et mamüllerinde besicilikte kaçak olarak kullanılan ve hayvanların vücudunda yağları azaltmak için kullanılan, insan sağlığına zararlı Clenbuterol kimyasal maddesine rastlandı.

Orta Çin’de kuraklık tehlikesi

Orta Çin’de kuraklık tehlikesi, içme suyu, tarla sulaması ve elektrik üretimini etkiliyor. Son yirmi yılın en kurak yazına gelirken rezervuarlardaki su miktarı geçen seneye kadar %40 daha az. Çin’in en büyük gölü olan Honghu’nun 1/4′ü kurumuş vaziyette. Yangze gibi büyük nehirlerden su aktarılarak ve deniz suyunu arıtma ünitelerinden bu açık kapatılmaya çalışılıyor. Deniz suyu arıtma projeleri artarken, bu ünitelere makina ve ekipman sağlayan yerel firmaların karlılık oranları ve teknoloji yatırımları arttı. Genelde Amerikan ve Avrupalı firmaların tekelinde olan desenilation makinalarının artık Çinli rakipleri var.

Çin’in petrol ithalatı kanunları değişiyor

Petro China ve Rus Rosneftin’in Tianjing’deki rafinerisi 2015 yılında faaliyete geçecek. Bu süre içerisinde dünyada petrol tüketiminde ikinci sıraya çıkan Çin’in, petrol ithalat kanunlarında değişiklik yapılacak. Hali hazırda sadece birkaç devlet firması ham petrol ithalatı yapabiliyor çıkacak yeni kanunun ithalatçı sayısını artırması bekleniyor. Ayrıca uluslar arası convertible olmayan RMB/Yuan de hem petrol ürünlerinde hem de maden mineral alımlarında önemli engellerde zorlukları artırıyor.

Kömürden elde edilen petrol türevlerine alternatif sıvı ürünler piyasaya çıktı. En büyük kömür üreticisi Shenhua üretimlerini artırmak için yatırımlara başladıklarını belirtti.

Çin’in Afrika sevdası

Çin Halk Cumhiyetinin Afrika’daki yatırımları büyük bir hızla artıyor, petrol, maden ve mineraller ilk üç sırayı teşkil ediyor. Bu arada yatırımları için kurulan Afrika yatırım fonunun hacmi 5 milyar dolara ulaştı. China Development Bank bu fonun önümüzdeki 5 yıl içinde daha da artacağını belirtiyor. Yatırım fonu dışında son 5 senede doğrudan şirketler tarafından yapılan yatırımlar 43 milyar dolara ulaştı.

Bir röportajda konuyu ele alarak, “Çin, Türk yatırımcısının, ihracatçısının dışında” diye bir yazı yazmıştık. Bu yazımızda Çin, Türk ihracatçısının psikolojik sınırı dışında neden kalıyor, Türk firmaları neden Çin’e giremiyorlar bunları sizlerle paylaşacağız.

Başbakan’ın Çin ile ticaret hedefi gerçekleşebilir mi ?

Çin Başbakanı Wen Jiabao’nun Türkiye ziyaretinde, Başbakanımız Recep Tayyip Erdoğan Çin ile ticaretimiz 2015 yılında 50 milyar dolar, 2020 yılında da 100 milyar dolar olacak diye açıklama yaptı. Peki bu rakamlar nasıl gerçekleşebilir ? Çin’e ihracatımızda bir sorun var, Çin’e ihracatımız değil, maden ihracatımız artıyor. Maden ihracatımıza da parantez açarsak en moda şekli madenleri Çinlilere kiralamak, yani oradaki artışın sebeplerinden biride Çinliler. İhracatımızın temeli %80 i Çin sanayisine bağlı, bu alanda bir daralma olması durumunda ihracatımızda da daralma olacağı bir gerçek. Peki ihracatımızı nasıl çeşitlendirebiliriz ? Türk ürünleri imajı yaratarak nasıl Çin pazarında kalıcı olabiliriz ? Üzerine düşünülmesi gereken konu ve strateji geliştirilmesi gereken konu budur.

Çin’de düzenlenen fuarlara katılım sayısı düşüyor

Çin pazarının kapılarının anahtarı gibi görülen sektörel fuarlara katılan Türk firmalarının sayısı düşüyor, bu alanda teşvikler olması da bu düşüşü engelleyemiyor. Çin’de yapılan sektörel fuarlara katılan ve umduğunu bulamayan firmalar, ikinci bir sefer aynı fuara katılmamaktadır. Fuarlara sürekli katılan firmaların sayısı gittikçe azalmaktadır. 2009 yılında Shanghay’da düzenlenen FHC fuarına yapılan milli katılımda 15 Türk firması katılırken, bu sene katılan firma sayısı 10′a düşmüştür. 2009 ve 2010 yıllarında aynı fuara üst üste katılan firma sayısı 6 da kalırken, FHC fuarına üç sene üst üste katılan Fındık Tanıtım Grubu ve Selva Makarna olmuştur. Bu örnekleri daha da çeşitlendirebilirim, ihracatımızın çeşitlendirmek için çalışmamız gerekirken, ihracatçıların geri adım atmasıyla karşı karşıya bir durumdayız. Çin pazarındaki zorlukları, dağıtımdaki sıkıntıları, pazar kontrol etmekteki zorlukları, giriş maliyetlerinin yüksekliğini gören ihracatçılar, Çin planlarından vaz geçmekte, Çin planlarını başka bahara ertelemekte ya da markasız ihracata (fiyat rekabetine) yönelmektedir.

Türk ihracatçısını bekleyen tehlikeler

- Tüketici alışkanlıklarının yeni şekillenmekte olan pazarda yer alamama,
- Coğrafi olarak Avrupa kıtasından 1,5 kat büyük olan, nüfus olarak Avrupa kıtasının iki katına sahip olan Çin’e sadece bir ülke olarak bakmak, potansiyelin farkında olamama,
- Markasız ürünle, tüketicide Türk ürünleri imajı yaratılamama. Bunun sonuçlarında oluşacak fiyat rekabetiyle ürettiğiniz ürünü daha uygun fiyata sağlayan ülkelere pazar payını kaybetme,
- Pazarda yeni oyuncuların yer alması, gelecekte rekabetin daha da zorlaşması,
- Bunun sonunca giriş maliyetlerinin daha da artması.

Çin, Türk ihracatçısının rüyalarında

Türk ihracatçıları artık Çin’den kaçmakta ve orta doğu pazarında fiyat rekabetiyle bir şeyler yapmaya çalışmaktadır. Çin, çok az Türk ihracatçısının rüyalarından öteye gidebilmektedir ve Türk ihracatçısı giderek Çin’den umudunu yitirmektedir. Hal böyle olunca, Türkiye olarak bizleri bekleyen tehlike, Çin sanayisinde bir dalgalanma olduğunda Çin’e ne satacağız ? Çinle dış ticaret açığımızı nasıl kapatacağız ? Başbakanın koyduğu 50 milyar dolarlık hedefe nasıl ulaşacağız ? Çin’e teşvikler var ama ihracatçı Çin’e geldiğinde Çin’de alıcılarla etkileşimde olamadığından ve danışman firmalarla ilerlemek istemediğinden ya da o işi yapacak yetkin danışman firma bulamadığından, Çin’den umudunu yitirmiş vaziyette. Çin Türk ihracatçısı için sadece hayalden ibaret olmaması için, daha da önemlisi ihracatçıların bir daha Çin’e gelmemesini engellemek için bir takım çalışmalar yapılması gerekmektedir.

Bunların başında da Çin’e ihracatı yasak ürünler konularında acil çalışmaların yapılması gerekmektedir. Gıda alanında birçok konu da Türk ürünlerinin Çin’e girişi yasak, acilen bu anlaşmalarının yapılması, adımların atılması gerekmektedir. Yoksa gelen giden heyetler, turistik seyahetten öteye gidemez, bir yıldan beri yaprak kımıldamıyorsa ki kımıldamıyor, gıda penceresinden bakarsanız olay bu kadar vahimdir.

Daha detaylı bir çözüm önerisini, pazar verileriyle beraber Dış Ticaret Müsteşarlığımızla paylaşacağım. İhracatçının hiç mi suçu yok, tabi onlarda ev ödevlerine iyi çalışmalı ve her şeyi devletten beklememeliler. Ödevlerine iyi çalışanlar burada güzel partnerler bulanlar, partnerleriyle bir strateji oluşturanlar Çin’e girmekte ve gelecek günlerde de girmeye devam edeceklerdir.

Çin’e artan bir ihracatımız var, ve her ay basında Çin’e ihracatımız şu kadar arttı bu kadar arttı gibi magazinsel haberler zaten yer alıyor. Biz işin magazinsel tarafının dışında Çin’e olan ihracatımızın sektörel tarafına bakacağız.

Çin’e olan ihracatımız

Çin’e olan ihracatımız 2007 yılında ilk 1 milyar dolar rakamını gördü, bu yılın sonunda da 2 milyar doları geçmesi bekleniyor. 2007 yılında aynı zamanda Çin’den olan ithalatımız da ilk 10 milyar doların üzerine çıktı ! 2008 yılında Çin’e olan ihracatımız 1.4 milyar olurken, ithalatımız ise orantısız şekilde artarak 15.6 milyar dolar seviyesine çıkmıştı. 2009 kriziyle beraber ithalatımız düşerken, Çin’e olan ihracatımız bir önceki yıla göre artış göstermişti. 2010 yılının ilk 10 ayını baz alarak, 2009 ve 2008 yıllarıyla ihracat rakamlarımızın karşılaştırmasını yapıp, daha sonra da sektörel olarak ihracat rakamlarını inceleyeceğiz.

2010 yılı ilk 10 ayında Çin’e olan ihracatımız; 1.887.501.141,00
2009 yılı ilk 10 ayında Çin’e olan ihracatımız; 1.204.416.567,40
2008 yılı ilk 10 ayında Çin’e olan ihracatımız; 1.283.304.289,35

Çin’e olan ihracatın lokomotifi madencilik

2010 yılı ilk 10 ay itibarıyla Çin’e olan ihracatımızın %69′unu Madencilik sektörü oluşturmaktadır. Madenciliğin 2009 yılında ilk 10 ayında Çin’e ihracatımızdaki payı %59,54 oranındaydı, 2008 de ise %62,80 civarındaydı. 2009 yılının ilk 10 ayında Çin’e olan maden ihracatımız 717 milyon dolardan, %83 oranında artarak 1,302 milyon dolara yükselmiştir.

- Madencilik, Çin’e olan ihracatımızda bulunan diğer ürünlerin toplamının iki katından %7 daha fazladır (%69 Madencilik, %31 diğer ürünler)
- Çin’e olan ihracatımız, Çin sanayisine bağlıdır, Çin sanayisi geliştikçe gelişecek, sanayideki yaşanacak en ufak dalgalanmada alabora olacaktır. Çin’e olan ihracatımız bu yüzden sağlıklı değildir, sektörel olarak dengeyi gözetmemiz gerekmektedir.
- Pazar için teşvikler bulunmasına rağmen bu teşviklerden firmalar bilinçli şekilde yararlanamamaktadır. Devletin bazı konularda yapacağı çalışmalarla ihracatımızı çeşitlendirmek ve olanlarda iddialı hale gelmek mümkündür.
- Çin’e tekstil ihracatımız artış göstermektedir, bu pazarda da güzel bir yer edinmek için “Markalaşmaya” önem verilmelidir. Dünya döndükçe aynı kalitede daha ucuza yapan birileri mutlaka olacaktır. Tüketici alışkanlıklarının yeni şekillendiği Çin’de markalaşarak şimdiden pazar payı almak önemlidir. Hazır Giyim önem kazanmaktadır.

Bir sonraki yazıda Türk firmaları Çin’deki fuarlarda neden başarılı olamıyor, Çin pazarına girmekten neden vazgeçiyor ya da erteliyor. Bunların önüne nasıl geçilebilir konularına değineceğim.

Üzerime vazife değil ama benim işimle de az buçuk alakalı olduğundan, Çin’in en büyük otel fuarlarından Hotelex fuarına davetli olarak katıldım. Sektör üzerine görüştüğümüz herkes bu yılki hareketlilikten söz ediyordu, işte Çin otelcilik sektörü.

Shanghay Expo sektörü ateşledi

Shanghay Expo’nun 70 milyon kişi ağırlayacak olması, 16. Asya oyunlarının yine Çin’de yapılacak olması sektörü hareketlendirmiş. Çin genelinde açılan yeni otellerin yanı sıra birçok otel, restoran, ve barlar restorasyon oluyor. Bir yıldır şantiye’ye dönen Shanghay’da birçok yol, köprü yapımı tamamlanmış durumda, yeni açılan metrolarla şehirde ulaşım daha da kolaylaştı. Şehirde 60 bin taksi bulunmasına rağmen 4 bin yeni taksi de expo nedeniyle faaliyete girdi. Eski polis arabalarının yerine yeni BMW polis arabaları da artık Shanghay sokaklarında vatandaşa hizmet veriyor.

Hotelex Shanghay fuarı

850 katılımcının olduğu 50 binden fazla sektör profesyonelinin ziyaret ettiği Hotelex Shanghai fuarında, otel ekipmanları, mutfak ekipmanları, tabak çanak, gıda, tekstil, güvenlik gibi otellerin ve restoranların ihtiyacı olan A’dan Z’ye tüm tedarik ürünlerini bulabileceği fuardı.

Türkler her yerde !

Hotelex Shanghay fuarı için Avustralya’dan gelmiş, 24 yıldır Avustralya’da yaşayan bir Türk girişimcimiz ile de tanışma fırsatı buldum. Avustralya’da otel ekipmanları ve gıda paketleri satan Salim bey ile de fuarı değerlendirme fırsatı buldum. Fuarda çok fazla firma bulduğunu söyleyen Salim bey, 4-5 yıldır Çin’de sektörüyle ilgili tüm fuarlara katıldığını, hemen hemen tüm sektörün bu fuarda toplandığını ve fuarın kendi açısından çok önemli geçtiğini söyledi.

Çin, ABD, Japonya ya da diğer ülkelerle sadece ekonomik alanda rekabet etmiyor her alanda rekabet ediyor. Rekabet ettikleri bir alanda çizgi film sektörü, ABD ve Japonya tekelinde olan bu alanı Çinliler artık ele geçiriyor.

Çin, çizgi film sektörüne de, bir zamanlar ABD ile Japonya hakimmiş. Çin devlet teşvikleriyle bunu kendi içinde kırmış vaziyette ve bir iki yıldır kendi lehine çevirmiş durumda. “Tom & Jerry” nin yerinde Çin’de “Mutlu koyun ile Gri kurt”un maceraları bulunuyor. Tabi sadece Tom & Jerry versiyonu değil, biraz da Şirinler’i andırıyor. Çin kültürüne uygun, olan bu çizgi film Çin’de 50 den fazla TV kanalında yayınlanıyor. 6 milyon RMB’ye (880.000 $) çekilen sinema filminin gişe hasılatı 86 milyon RMB (12.600.000 $).

Birçok sektörde  nemalanıyor

Güzel çizgi filmler yapabilirsiniz ama bu filmleri pazarlaması kötü olduğunda pek fazla birşey elde edemezsiniz. Çin, çizgi film sektörü de daha öncelerde çok başarılı çizgi filmler yaparak dünya da dereceler almış ama pazarlama da sınıfta kaldıklarından diğer çekilen çizgi filmler halk tarafından benimsenmemiş. Mutlu koyun ile gri kurt bu döngüyü kırmış vaziyetteler, Çin’de bütün çocukların hatta yetişkinlerin kaçırmadığı bir çizgi film. Çocuklara yönelik olan birçok sektörde bu çizgi film den nemalanıyor, tekstil, oyuncak, gıda, sinema, yayıncılık gibi. Bu çizgi film karakterlerinin olduğu çocuk giyimleri, çocuklara yönelik şekerler, çikolatalar, oyuncaklar, meyveli yoğurtlar, çocuk kitapları ayrı bir ekonomi yaratmış durumda.

Yetişkinler neden izliyor ?

Bu çizgi film sadece çocuklar izlemiyor, aynı zamanda yetişkinler de kaçırmıyor. Bu çizgi filmdeki birçok konuşma hayatın içinden alınıyor, kötü olan gri kurt aynı zamanda kılıbığın teki ve devamlı eşinden dayak yiyor. Bizdeki “Çocuklar duymasın”ın hayvanlar alemine indirgenmiş çizgi film versiyonu diye biliriz. Çin, yapmış olacağı çizgi filmlerin pazarlamasını uluslar arası arenaya taşırsa ABD ve Japonya’nın yanına bir ülke daha eklenecek, dünyanın parlayan yıldızı Çin.

İş fikri : Bu çizgi filmin Türkiye  haklarını satın alın ve Türkiye’de siz pazarlayın. Yardıma ihtiyacınız olursa adresi biliyorsunuz iletişimden benimle bağlantıya geçin.