Dünyanın büyük şehirlerinde Çinli turist bolluğu yaşanıyor, geçtiğimiz yıl Çinli turistler yurtdışında 48 milyar dolar harcadılar. Şangay ticaret cazibesini artırmaya çalışıyor. Çin kalifiye eleman sorununa çözüm arıyor.

Çinli turistler para basıyor

Dünyanın büyük şehirlerinde Çinli turist bolluğu yaşanıyor. Geçtiğimiz sene 57 milyon Çinli ülke dışına seyahat etti ve 48 milyar dolar harcadılar. Çinli turistlerin yapmış olduğu harcamalarla İngiltere ve Fransa en öndeler. Çinlilerin dış ülkelere seyahatlerinin her sene %17 artması beklenirken 2020 yılında harcamaların 220 milyar dolara ulaşacağı tahmin ediliyor. Her yıl Eylül ayında yapılan Şanghay Turizm festivalinin bu seneki programında Huaihai caddesi (Şanghay’ın en gösterişli caddelerinden biri) üzerindeki renkli bir geçit töreni daha da büyük olacağa benziyor. Bir çok ülkenin katıldığı bu festivalde ne yazık ki ülkemizin katılımı yok.

Çin kalifiye vatandaşlarını geri çağırıyor

Çin kalifiye eleman ve yönetici açığını kapatabilmek için, yabancı ülkelere gitmiş vatandaşlarına geri dönmeleri için ikna etmeye çalışıyor. Konuyu cazibeli hale getirmek için sempozyumlar düzenleyip değişik şehirlerde tanıtım ve destek paketleri sunuyor. Yatırım şirketleri özellikle geri dönen vatandaşlar için özel danışmanlık servisleri kuruyorlar.

Tek çocuk politikası yan etkilerini gösteriyor

Çin’de son otuz senedir nüfus artışını yavaşlatmak için uygulanan tek çocuk politikası yan etkilerini göstermeye başlıyor. İnanması zor gibi gözüksede eleman sıkıntısı, başta küçük ölçekli işletmeler olmak üzere her sanayi dalında etkilerini göstermeye başladı. Şirketler özellikle fabrika elemanlarını tutabilmek için, ücret artışlarını planladıklarının üzerinde yapmak zorunda kalıyorlar. Bu duruma karşılık önümüzdeki 7 sene içinde özellikle tekstil, oyuncak, ayakkabı, mobilya gibi mamüller üreten şirketler katma değeri yüksek üretime geçiş yapmazlarsa işlerini kaybedecekler haliyle bunun sonucunda da ülke ekonomisinde ve büyüme hızında düşüş olması kaçınılmaz.

Şanghay ticari cazibesini artırmak istiyor

Şanghay ticari cazibesini daha da artırmak için şirketlere vergi indirimleri yapmayı planlıyor. Önümüzdeki beş sene içinde ticari hacmin 370 milyar dolardan 550 milyar dolara ulaşması planlanırken, perakende satışlarının da 155 milyar doları aşması bekleniyor.

Wal-Mart Çin’de e-ticaret’e yatırım yaparak daha fazla Çinli tüketiciye ulaşmayı hedefliyor. Çinliler Afrika’dan sonra Güney Amerikada da yatırım faaliyetlerini hızlandırıyor. Bank of China uluslar arası piyasalarda büyüme kararı aldı.

Wal-Mart Çin’de e-ticarete yatırım yapıyor

Wal-Mart Çin’de yatırımlarına bir yenisini ekliyor, e-ticaret (e commerce) ile daha fazla tüketiciye ulaşacak. Çin internet kullanımında ve e-ticarette dünyanın en önde gelen ülkesi, internetten alışveriş yapanların sayısı 150 milyon kişiden fazla. Çin online video pazarından elde edilen ciro yılın ilk yarısında 1,5 milyar RMB 232 milyon dolara ulaştı.

Çinliler G.Amerika’da atakta

Çinliler Afrika’dan sonra Güney Amerika’da da yatırım faaliyetlerini hızlandırıyorlar. Arjantin ile hükümetler arası imzalanan anlaşmalar; ziraat, enerji, taşıma ve madencilik alanlarını kapsamakta. Kostarika’da Sinohydro 300 megawatlık bir hidro elektrik santrali yapacak. Brezilya’da hali hazırda devam eden madencilik tarım yatırımlarının üzerine, 4,5 milyar dolarlık bir ekleme yapılarak yüksek teknoloji alanında yatırımlara başlandı. Yıl sonunda Çin’in bu sene Brezilya’ya yaptığı yatırımların 9 milyar dolara ulaşması bekleniyor.

Srilanka Merkez Bankası Çin parası RMB’ye izin verdi

Srilanka Merkez bankası yerel bankalara Çin parası RMB kullanabilmelerine izin verdi. Bu kararın nedeni olarak Çinle büyük miktarda artan dış ticaretin, bu değişim sayesinde daha da büyük bir ivme kazanması ve işlemlerde kolaylık sağlanacağı açıklandı. Türkiye aynı şekilde geçtiğimiz sene bu anlaşmayı prensipte yapmış ve merkez bankaları arasında gereken anlaşmaların tamamlanmasını öngörmüş ve bunu duyurmuştu. Fakat daha sonra hükümet tarafından bu konu ile ilgili açıklama yapılmadı.

Çin muhasebe şirketlerinde kontrolü artırıyor

Çin hükümeti muhasebe hizmeti veren şirketlerin kontrolünü artırmak için yeni düzenlemelere gidiyor. Son senelerde yaşanan sahte beyanların denetçiler tarafından saptanamaması, muhasebe şirketlerini yerli ve yabancı yatırımcılar karşısında oldukça zor duruma soktu. Hükümet yerli ve yabancı yatırımcılara hizmet veren muhasebe firmalarını yakın takibe aldı ve denetçilerin sahte beyan üzerine uzmanlaşmış elemanlardan oluşturulmasını istedi.

Sincan Uygur bölgesinde, senelik üretimi 50 milyon ton olarak yüzeyden işlenebilecek kömür madeni Amerikalılar ile ortak işletmeye alınacak.

Bank of China uluslar arası piyasalarda büyüme kararı aldı. Bu karar doğrultusunda bazı ülkelerde bankalar satın alacak.

Çin hükümeti, Çin’e yatırım yapmayı planlayan yabancı firmaları uyardı. Çin’in hızlı büyümesi, elektrik fiyatlarının da artmasına sebep oldu. Çin gündeminden kısa kısa notlar.

Çin’in hızlı büyümesi elektrik fiyatlarını vurdu

Çin’de elektrik fiyatlarına zam gelecek. Yıllardır yaşanan hızlı büyüme sonunda, ülkenin elektrik üretim talebini karşılanmakta zorlanıyor, hatta yer yer kesintiler yaşanıyor. Geçtiğimiz senenin ilk yarısına oranla elektrik tüketimi yüzde 12 artarak 4.7 milyar mega watt saat olarak gerçekleşti. Bunun sonucunda yaz aylarında 30 milyon kilo watt saat enerji darlığı yaşanacak. Hükümet fiyat artışları getirerek bu darlığı azaltmaya çalışıyor.

Lüks tüketimi artıyor

Lüks tüketim maddelerinde inanılmaz artış devam ediyor. Geçen sene 17 milyar dolar olan tüketimin bu sene %25 artarak 21 milyar dolara ulaşacağı tahmin ediliyor. İşin enteresan tarafı, şuanda lüks tüketim maddeleri için ortalama ithalat vergisi yüzde 60 civarında.

Çin, halkını iyi anlamayan yönetici istemiyor

Komünist parti eğitim için 300 tane genç üyesini, ülkenin değişik şehir, köy ve kasabalarına gönderiyor. Sisteme göre halkını iyi anlamayan yönetici istenmiyor ve bu yönetici adayları 35 yaşına kadar önemli bir devlet kuruluşunda bölüm şefi olamamışsa kariyerlerinde ilerleme kayıt edemiyorlar ve sadece memur olarak kalabiliyorlar.

Çinliler yabancı eleman alımını artırıyor

Çinli şirketler yabancı eleman alımlarını artırıyor. Eskiden lisan açığını kapatmak için işe alınanların yerine, eğitimli personel açığını kapatmak için mühendis, idareci, doktor gibi kadrolara yabancıları almaya başladılar. Ve her sene düzenlenen iş fuarlarında yabancı eleman alımı içinde ilanlar vermeye başladılar.

Çin yabancı yatırımcıyı uyardı

Büyümeyle birlikte yabancı yatırımcıların hedefi olan Çin, yeni gelecekleri uyarıyor. Eğer mücadele gücünüz yoksa, ürünleriniz piyasada yenilik yaratmayacaksa gelmeyin. Kısacası sadece işçilik maliyetleri ile Çin piyasasında rekabet etmek her geçen sene zorlaşıyor.

Güçlenen Yuan, Çinli ihracatçıyı zorluyor

Güçlenen Yuan/RMB pariteleri, Çinli ihracatçıların üretim maliyetlerini ve kar marjlarını zorlamaya başladı. Bu sene ilk defa Kanton fuarında satışlar eskiye nazaran daha az bir yükseliş gösterdi. Ülkenin döviz rezervlerinden gelen zararı ise 2010 yılında 271 milyar dolar oldu ve sene sonunda Amerikan dolarındaki düşüş devam ederse bu miktarın 578 milyar dolara ulaşacağı tahmin ediliyor.

Çin ekonomisi 2004 yılından bu yana, bu senenin ilk çeyreğinde bütçe açığı verdi. Çin euro yatırımlarını artırırken, sıkı para politikalarına devam ediyor.

Çin ekonomisi bütçe açığı verdi

2004 yılından bu yana Çin ekonomisi bu senenin birinci çeyreğinde ilk defa bütçe açığı verdi. İthalat miktarı ihracattan 1.02 milyar dolar fazla olarak gerçekleşti. Ülkedeki ticaret hacmindeki dengeler değişmeye başladı ve büyüme ihracata bağlı olmaktan çıkmaya başladı. İlk üç ayda GDP %9.7 artarken, tüketici endeksi %5,4′e yükseldi.

Enflasyona karşı, faiz oranlarında ayarlama yapılıyor

Enflasyona karşı dengeleme yapmak için faiz oranlarında bu sene iki defa daha ayarlama yapılması bekleniyor, şu sıralar enflasyon %4,6 olarak seyrediyor. Döviz paritelerinin Yuan/RMB değişimine karşı, Çin döviz piyasasında yenilikler yapılması ve bunların yakın bir gelecekte uygulamaya alınması bekleniyor.

Hükümet sıkı para politikalarına devam ediyor

Sıkı para politikasının devam edeceği kesin, içeride ve dışarıda oluşacak olumsuz piyasa hareketlerine önlem olarak bankalardaki rezerv (RRR) miktarlarının ayarlanmasına gidiliyor. Bu senenin dördüncü ayarlaması %0.5 olarak uygulamaya girecek ve bu orta ve büyük bankalardaki rezervler toplamını 360 milyar RMB’ye çıkaracak. Hükümetin dengeyi korumak için bu uygulamayı önümüzdeki aylarda da devam ettireceği bekleniyor.

Çin euro yatırımlarını artırıyor

Avrupada dördüncü büyük ekonomi konumunda olan İspanya’nın hükümet bonolarını Çin alıyor. İspanya başbakanının ziyareti sırasında konu ile ilgili olarak anlaşmalar tamamlandı. Böylelikle Çin euro yatırımlarını artırmış oluyor.

Çin temiz enerji yatırımlarına devam ediyor

Temiz enerji ile ilgili olarak yatırımlar devam ediyor, 736 milyar dolarlık yatırım rüzgar ve bio mass den elektrik üretim tesislerine harcanacak.

BRICS ülkeleri aralarında ticaret hacmi artıyor

Brezilya, Rusya, Hindistan, Çin ve Güney Afrika arasındaki ticaret hacmi gün geçtikçe artmakta, Çin’in bu ülkelerle olan ticaret miktarları milyar dolar olarak; Brezilya ile 16, Hindistan ile 17.5, Rusya ile 15.5 ve Güney Afrika ile 10.6 milyar dolara ulaşmıştır.

Hürriyet gazetesi yazarı, vergi konularında Türkiye’nin en uzman kişilerinden olan Prof. Dr. Şükrü Kızılot hocamızı üniversite sıralarından beri takip ederim. Çin’e geldiği zamanlarda Çin’de restoranlarda verilen kasa fişleri üzerine bir iki sefer övgü dolu yazılar yazmıştır.

Şükrü hocamız, Çin’e geldiğinde övgüyle bahsettiği uygulama ise, restoranlar da verilen fişlerdeki kazı kazan uygulamasıdır. Okumayanlar için bu uygulamadan bahsedeceğim ama bunun yanı sıra Şükrü hocamızın bahsetmediği, birçok kişinin az bildiği başka uygulama daha vardır, bu yazımda o uygulamadan da bahsedeceğim.

Çin’de Kazı-Kazan uygulaması

Çin’de genellikle restoranlarda alacağınız fişlerde kazı kazan yerleri mevcuttur. Yukarıda bulunan bölgeyi kazıdığınızda Çin maliyesine göre 10, 50, 100, 500, 1.000, 5.000, 10.000 RMB ödül kazanabilmek mümkün. Az para değil 2,2 TL ile 2670 TL arasında para kazanıyorsunuz. Şükrü hocamız bunu iki sefer yazılarında dile getirmiş olsa da Türkiye’de uygulamaya geçmemiş güzel bir uygulamadır aslında.  Şükrü hocamızın konuyla ilgili yazıları [1,2]. Alacağınız fişlerde genellikle bir şey çıkmıyor, yani ödül kazanan çok az kişi gördüm. Geçen hafta bana 10 RMB ödül çıktı, büyük bir para değil ama sizi güldürmesi bile önemli. 500 RMB çıkan arkadaşa da şahit oldum, yediğimiz yemek bedavaya gelmişti.

Piyango uygulaması

Şükrü hocamızın yazılarında bahsetmediği Çin’de uygulanan bir diğer uygulama ise piyango uygulamasıdır. Maliye bakanlığı sizlere teşekkür mü etti, şansınız mı yok, yoksa sizlere bir şey çıkmadı mı, üzülmeyin! maliye bakanlığı tarafından her üç ayda bir alınmış olan fişler arasından çekiliş yapılıyor. Üç ayda bir çekilen bu çekilişlerde şanslı fiş numarasına sahip olanlarda para ödülü kazanıyorlar. Gel de fiş alma !

Aslında bugün aşağıdaki konudan giriş yaparak yukarıdaki konuyla nokta koyacaktım tam tersi oldu. “Çin vergi dairesi 2009 yılında Çin’e ödediğim vergiler için bana teşekkür mektubu yollamış, Türkiye’de de cep telefonlarına spam mesaj yolluyorlar”.