2009 yılında 9.4 milyar dolar Çin lüks ürünleri pazarının, 2014 yılında 14.6 milyar dolar olarak, dünyanın bir numaralı lüks ürün pazarının Çin olması bekleniyor.

Lüks ürün pazarındaki potansiyel

Dünya’nın en büyük lüks ürün pazarı Japonya’da lüks ürün tüketen kişilerin %81 ini, 45-65 yaş arası tüketiciler oluştururken, %19 luk kısımı 18-45 yaş arası tüketiciler oluşturuyor. Dünya’nın en büyük üçüncü lüks ürün pazarı ABD’de lüks ürün tüketenlerin %70′i 45-65 yaş arasında, %30 u ise 18-45 yaş aralığında. Her iki ülkede de lüks ürün tüketen çoğunluğunu 45-65 yaş arasındaki kesim oluşturuyor. Çin’de ise durum farklı, Çin’de lüks ürün tüketenlerin %80′i 18-45 yaş arası tüketiciler, %20 lik kısımı ise 45-65 arasındaki tüketiciler oluşturuyor.

Çin’in orta sınıfı da büyük potansiyel taşıyor

Çin’de var olan lüks markalarının hedefi zengin kesim değil, onlar nasıl olsa onların ürünlerini tüketiyor. Lüks ürün markalarının hedefinde ise Çin’in yavaş yavaş zenginleşen orta sınıfı bulunuyor. Çin’in sosyal güvenlik yapısının kötü olması nedeniyle, orta sınıf daha çok para biriktirmeyi tercih ediyor. Önümüzdeki yıllarda sosyal güvenlik yapısının iyileşmesiyle beraber, orta sınıfın da lüks ürünlere yöneleceğini ön görebiliyoruz. Buradaki lüks ürün markalarının da ana stratejilerilerini büyük potansiyel barındıran Çin’in orta kesimi oluşturuyor. 2020 yılında ise Çin’in orta sınıfınının 700 milyon kişi olması düşünülüyor.

Çin’de zenginlik önemli bir unsur

Çin kültüründe zenginlik önemli bir unsur, üç kişilik masaya on kişilik yemek gelmesi, kartvizitlerindeki altın yaldızlar hep karşı tarafa zengin görünmek amacı taşıyor. Çin lüks ürünleri hakkında yapılan bir programda, bir lüks ürün gurusunun şu tesbiti,Çinli tüketicileri özetlemeye yeter “Avrupa’da 1.000 $ lık bir üründe %50 zam yaparsanız, Avrupalı lüks ürün kullanıcısı tarafından kazıklanıyoruz diye protesto edilebilir ve satışlarda düşüş yaşarsınız, Çinliler ise aynı durumda alışverişe devam ederler“.

Lüks üründe öne çıkan sektörler

Çin lüks ürün pazarında, Şarap %24, Moda %20, Kozmetik %24, Mücevherat %18 lik kısmını oluşturuyor, geriye kalan %16 kısmı ise diğer ürünler oluşturuyor. Çin lüks ürün pazarında ise şuan Türk markaları bulunmuyor. Dünyaca ünlü lüks markaların mağazaları baz alınarak ICSME’nin yapmış olduğu Çin lüks ürün haritasında 40 civarında şehir ön plana çıkıyor. En fazla lüks ürün mağazası ise Pekin ve Shanghay şehirlerinde bulunuyor. Çin’in üçüncü büyük şehri olarak bilinen Guangzhou ise, Pekin ve Shanghay’a nazaran çok aşağılarda görülüyor.

Çin kültüründe her bayrama göre hemen hemen özel bir yiyecek bulunmaktadır. Bu yazımızda sizlere Çinlilerin bayramlarında yedikleri yiyecekleri anlatacağız.

1. Duanwu Bayramı (Zongzi)

Çin’de dün kutlanılan Duanwu bayramın’da (Dragon bot festivali) Çinliler Zongzi yerler. Eski Çin’de Chu devletinde yaşayan bir vezir ve ünlü şair olan Qu Yuan, düşmanın ülkesini işgal etmesini kendine yediremeyerek, Yangzi nehrine atlayarak intihar eder. Halk tarafından çok sevilen bu vezir, balıklar tarafından yenmesin diye, halk balıklara bambu içinde pirinç atar. Kimileri de botlarla veziri kurtarmak için, birbirleriyle yarışır. İşte o zamandan beri kutlanan Duanwu bayramında hem Zongzi yenir, hemde vatansever vezir adına kürek çekilir. Çin’de de üç gün tatil edilir, en güzel tarafı da bu !

2. Bahar Bayramı (Çin mantısı)

Çinlilerin geleneksel yılbaşı olarak kutlanan Bahar bayramında Çin’de birçok bölgede, Jiaozi yani Çin mantısı yenmektedir. Kayseri mantısından farkı, bir kaşığa kırk tane değil bir tane sığıyor. Türk mantısı da Çinliler tarafından seviliyor, tabi üzerine yoğurt dökerek servis etmezseniz. Hoşaf yorumu falan yapmayın çok ayıp ! Herkesin damak tadı farklı işte !

3. Zhong Qiu Bayramı (Ay çöreği)

Çin geleneksel takvimine göre 8. ayın 15. gününde kutlanan bu bayramda Çinliler “Yue bing” yani ay çöreği yerler. Ay çörekleri artık çeşitlilik göstermeye başladı. Fındık tanıtım grubu yeni bir ürün geliştirerek, fındığı Çin geleneksel ay çöreği içine sokmuştur. Bu yaratıcı fikirden dolayı fındık tanıtım grubu Çin çalışanlarını bir kez daha tebrik edelim. Dondurmalı olanları, fındıklı dondurmalı olanları da mevcut. Antep fıstıklısını da siz yapın!

4. Qing Ming Bayramı (Qing tuan)

Baharın geldiğini haber veren bu bayram, Han Shi günü ile birleşerek büyük bayram olarak kutlanır. Çinliler bu bayramda “Qing tuan” adı verdikleri garip bir şey yiyorlar. Bu yedikleri Qing tuan’nın birçok çeşiti mevcut, tatlı olanı da tuzlu olanı da var.

5. Fener Bayramı (Tang yuan)

Bahar bayramının son üç günü Çin’de Fener bayramı olarak kutlanır. Çinliler bu bayramda, Tang Yuan yerken, biz kale arkasında köfte yemeği özleriz ! Yapışkan pirinç unundan yapılan bu tatlı çeşiti Tang Yuan, kızartılarak, haşlanarak ya da buharda pişirilerek hazırlanıyor. Bu yemeğin asıl adı ise Yuan Xiao, ama Çinliler buna Tang Yuan da diyorlar. Tang Yuan ile Çince’de “birleşme” anlamına gelen “Tuan Yuan” arasında ses benzerliği olduğundan, Tang Yuan yemek ailenin birliğini ve mutlu yaşam dileklerini de temsil eder.

Çinlilerin güzel bir huyu var, müşteri ilişkilerinde ve kişisel ilişkilerinizde mutlaka sizlere büyük fayda sağlar. Yıllar önce Garanti Bankasında yaşadığım sorunla bir Çin bankasında yaşadığım sorun arasında Çinliler beni nasıl uzun vadede kazanırken, Garanti bankası nasıl kaybetti bunuda bu yazımızda paylaşacağım.

Kuru bir özür, her zaman yeterli değildir

Çinliler ilişkilere hep uzun ömürlü bakarlar ve ilişkileri korumak için çalışırlar. Sizlere karşı mahcup olmuşlarsa ya da hata yapmışlarsa, ilişkilerini devam ettirmek karşı tarafı sakinleştirmek için güzel bir alışkanlıkları bulunur. Çinliler söz vermiş ve sözünü yerine getirememişse, kendi hatasından ötürü sizlere zahmet vermiş ya da sıkıntıya sokmuşsa, sizden sadece özür dilemekle kalmazlar. Sizlerle ilişkilerini uzun süre devam ettirmek için, özrün yanı sıra size küçük bir hediye verir ya da yemeğe çıkarırlar. Çin’de bu uygulama çok yaygındır, bizde önemsenmeyecek hatalarda dahi bir hediye alabilir ya da yemek daveti alabilirsiniz. Çin’de başımdan geçen bir banka olayını sizlere anlatacağım, birçok Türk bankasına ders olmasını umut ediyorum.

Türk ve Çin bankaları

Türk bankacılığı, Çin ile kıyaslanamayacak kadar ileridedir, bunun yanı sıra Türkiye’de bir çok kişi (ben dahil) bankaların bir çoğundan memnun değildir. Türk bankaları ileri teknolojiye sahip çok gelişmiş olmalarına rağmen beni ellerinde tutamamışlardır. Ben önemli değilimdir, ama Türk bankalarıyla problemi olmayan ben kimse tanımıyorum. Türk bankaları, Çin bankalarına göre teknolojide bir kaç gömlek üstün olsalarda, müşteri memnuniyetin de Çin bankalarının gerisindedirler ve çoğu zaman müşteri kaybederler.

Garanti Bankası dalga geçiyor

Garanti bankasının internet şubesini kullanıyordum, belli bir sürede şifre değiştiriyorsunuz ve en son kullandığınız üç şifreyi de kullanamıyordunuz. Normalde az unutsam da ara sıra şifrelerimi unutuyordum, Türkiye’de telefonumuza mesaj atan Garanti, yurt dışına mesaj atmıyordu. Müşteri hizmetlerini aradığımda birden yüze kadar bütün numaraları tuşlayarak hatunun birine ulaştık, bizi şamar oğlanı gibi bir oyana bir buyuna bağlayıp durdular, beşinci kişiydi sanırım bunu biz yapamayız deyip başka bir numara verdi ! O numarayı aradığımda yukarıdaki prosedürü tekrar yaşadıktan sonra birine ulaştık oda bana bu işin yapılamayacağı söyledi. Bu tecrübeden ötürü, o gün bugündür Türkiye’de Garanti’nin önünden geçmem ve kartımıda kırmıştım zorda kalırsam da kullanmayayım diye. Bu olayı bir buçuk yıl önce yaşadım, yani sıcağı sıcağına yazsam daha sert olabilirdim, bu yazıda da amacım Garanti’yi yermek değil, Çin bankasındaki güzel uygulamayı ön plana çıkarmak.

Çin bankasındaki nezaket

Bank of Communications’dan Türkiye’ye para yollayacağım, parayı bankaya götürdüm. Tabi burada da birbirleriyle yardımlaşma yapıyorlar benim işlemimi yapan arkadaşa 5-6 kişi yardımcı oldu. Bana önce söyledikleri masrafın yarısından daha az para aldılar, ama benimde canıma minnet az masraf ödeyerek tekrar ofise döndüm. Öğleden sonra beni arayıp bankaya davet ettiler, hata yaptıklarını, müsait olduğunuzda sizleri bankamıza bekliyoruz dediler. Gittim masrafın diğer kısmını ödedim, banka müdürü yanıma gelerek ekibinin yapmış olduğu hatadan ve beni buraya kadar yorduklarından ötürü özür diledi. Hata yapan da kendi hatasından dolayı özür dileyerek, bana şangay expo yastığı hediye etti. Beni bankadan mutlu bir şekilde, onların değerli bir müşterisi olduklarını içtenlikle söyleyerek ve bana bunu hissettirerek uğurladılar. Türk bankalarının reklamda kullandıkları güzel hatunlarla, bizde müşteri memnuniyeti ön sıradır gibi kimsenin inanmadığı boş lafla değil.

İnsanın olduğu her yerde hatalar olabilir, önemli olan samimiyetiniz ve onu telafi etmektir. Türk bankaları bunu bana ve benim tanıdığım birçok insana karşı beceremediler ve müşteri kaybettiler. Müşteri ilişkilerinde ve kişisel ilişkilerimizde Çinlilerin bu faydalı davranışdan yararlanmamız gerektiğini düşünüyorum.

I. Bölüm: Çinlileri doyuran Türk

Shanghay’da 2002 yılında batı tarzı restoranlar bir elin parmakları kadarken bu sayı şimdi yüzlerle ifade ediliyor. Çin’de restorancılık doygunluğa ulaştı mı ? Hangi restorancılıkta gelecek var ? Çin’de restoran sektöründeki fırsatlar neler ? Batı restoranları Çin’de nasıl tuttu ? bu soruların cevabını ve daha fazlasını bu yazıda bulacaksınız. 

20 yıldan fazla dünyanın çeşitli yerlerinde başarılı işler çıkararak geldiği Çin’de, 8 yıldır yüzlerce restoran bir o kadar barı yöneten isim Alp Özkan Çin Günlüğü okurları için anlattığı bu altın değerindeki bilgileri, siz altın gibi değerli okurlarımıza sunuyoruz.

2002 yılında açtığı restoran neden tutmadı ?

Alp bey, 2002 yılında Westin’de yeme içmeden sorumlu genel müdür yardımcısı olarak göreve başladı. İlk iş olarak Westin Shanghay’ın içinde İtalyan tarzı restoran açtı. Restoran ful çekecek, diye yaptıkları hesaplar tutmadı restoran sinek avladı. Sebebi basitti ama, o zamanlar biz yabancıların burnu kalkıktı diyor, restoranın konsepti İtalyan’dı ve biz konseptten taviz vermek istemiyorduk. Çinliler İtalyan yemeklerini bilmediklerinden gelmiyorlardı, sonra menüye az olsa da Çin yemeği ekledik. Çin yemeği için gelen Çinliye İtalyan yemeklerini tattırdık onların anlatmasıyla restoran doldu diyor.

Batı restoranları Çinlileri nasıl tavladı ?

Açılan batı restoranlarına Çinliler gitmiyordu, bunun sonucunda batılı restoranlar farklı yollar denediler, Çinlileri çözen ayakta kalırken, çözemeyenler pazardan o zamanlar silindi.
- Restoran tabelalarındaki ingilizce yazıları Çinliler anlamıyordu, ve oranın restoran olup olmadığını çözemiyorlardı. Batı tarzı restoranlar tabelalarını değiştirdiler, tabelalarına Çince’de eklediler.
- Çinlilerin sevdikleri yemekleri az da olsa menülerine aldılar.
- Restoranlarda canlı müzik çalmaya başladı, Çin kültüründeki KTV lere benzemeye çalıştılar. Müzik dinlemeye ve içmeye gelen Çinlilere, bunun yanı sıra yemek de sattılar.
Sonuçta konseptlerini değiştirdiler ve başarılı oldular.

Çinlilerin yemek kültürü

Çinlilerin tatlı tuzlu kavramı yok, hepsini bir tabağa koyarlar sonra da karışık yerler diyor ve anısını ekliyor. Westin’de İtalyan restoranı açtığımızda hafta sonları “brunch” yapıyorduk. Bir gün yemekler üzerine şikayet almaya başladık, zehirlendiklerini iddia eden 6 kişi vardı. 600 kişinin katıldığı brunch da sadece 6 kişi zehirlenmişti ve bize dava açacaklarını söylüyorlardı. Otelin ahçısı tüm testlerin yapıldığını sorun olmaması gerektiğini söylüyordu, kamera kayıtlarını inceledik. 6 arkadaşın bir tabağa 10 tane istiridye, 4-5 top dondurmayı koyarak onları beraber yediklerini fark ettik. Bunu bu şekilde kim yerse yesin hazım sorunu yaşar diyor Alp bey !

Çinlinin kalbine giden yol yemekten geçer

Çinlilerin düğünlerinde iki şey mutlaka olması gerekir, bunlardan birisi iyi yemek ikincisi çekiliştir diyor. Düğün’de mutlaka misafirlere iyi yemek yedirmelisiniz. Çok ilginçtir Çinlilerin düğünlerinde gelen kişilere çekilişle hediye verilir. Çekiliş bitince herkes aynı anda kalkar evine gider ! Bu çekilişler sadece düğünlerde değil, yılbaşı ve özel günlerde de yapıyorlar.

Çinliler kahvaltıda ne yer ?

Çinliler kahvaltıda ne yer soruma ise Türk kahvaltısıyla karşılaştırıyor. Bizde zeytin peynir çay nasıl mutlaka olmalıysa, Çinlilerin kahvaltısında üç şey mutlaka olması lazım. Eğer bu üç şey olmazsa Çinli müşteri çıldırır. Conge, çorbalı noodle ve Çin çayı kahvaltıda mutlaka olmalı.

Çin’de restorancılık üzerine fırsatlar nelerdir ?

Yaşadığımız şehir Shanghay’dan örnek verecek olursak, şuan Shanghay nüfusunun %5 i geziyor, dışarıda yemeğe, (batı restoranlarına) eğlenmeye gidiyor. Bu sayı yeni neslin büyümesiyle zamanla artacaktır ve bu alanda Çin’de büyük fırsatlar bulunuyor. Şu sıralar tematik restoranlar çok açılıyor, sadece hamburger yapan birçok restoran açılıyor. Yenilikçi restoranlarda büyük fırsatlar bulunuyor.

Tabi bir restoranın tutması için en büyük üç özellik, kaliteli yemek, uygun fiyat, iyi servis. Bu özellikler yeni konsepti restoranın altını doldurmalı. Çinliler iyi yemekten anlarlar, Çin’de restoranın ortası yoktur ya çok iyi restoran vardır ya da çok kötü restoranlar. İyi restoranlar mutlaka Çin’de iş yapar.

Bu keyifli bir muhabbet ve güzel bir öğlen yemeği için Alp bey’e teşekkür eder, başarılarının daim olmasını dilerim.

Çin Eğitim Hizmetlerinin, Yaşam Enerjisi Sanatları kulübünün etkinliklerinden olan Feng-shui hakkında, Çin eğitim hizmetlerinde bir seminer verilecek.

7 Kasım 2009 cumartesi günü yapılacak semineri, Feng-shui eğitmeni Hümeyra Tümay veriyor. Katılım ücreti 120 TL olup, katılımcılara Feng-shui semineri kitabı – 1 ve Feng-shui semineri -2 kitapları verilecek.

Ayrıntılı bilgi ve rezervasyon için (212) 291 45 30 numaralı telefonu arayabilirsiniz.

Funda Ceyhan ile Feng-shui hakkında yaptığım söyleşiye buradan ulaşabilirsiniz.