Çok eski bir Çin müzik enstrümanı olan Guzheng bizim de çok yakından tanıdığımız Kanun ile birlikete zihter familyası içerisinde yer almaktadır. Çin’deki kaynaklara göre Guzheng’ın tarihi Qin hanedanlığı zamanına, yani milattan önce 206 yıllarına dayanmaktadır.

Guzheng, solo enstrüman olarak geleneksel Çin müziğinde her zaman popüleritesini korumuştur.19 yy. dan itibaren ise solo repertuar olarak büyeme göstermiş, bunun ile birlikte de hızlı  gelişen teknoloji karşısında bazı değişimlere uğramıştır.

Çince karakter olarak, Gu(古)eski çağ anlamına gelmektedir. Zheng (箏) ise iki bölümden oluşmuştur, üst kısımdaki karakterin anlamı bambu, alt kısımdaki karekterin anlamı ise tartışmak, münakaşe etmek anlamına gelmektedir. Çin’deki efsaneye göre 25 yaya sahip olan, zihteri çalan çok meşhur bir müzisyen varmış. Bunun birbirinden yetenekli iki tane oğlu varmış, ikiside zither çalma konusunda çok yetenekli ve başarılılarmış. Usta müzisyen bir gün yaşlandığını ve artık zihterini oğullarından birine devretme vaktinin geldiğini anlamış, fakat hangi oğluna zihteri birkacağını bir türlü karar verememiş. İki oğlu da babasının enstrümanına sahip olmak  istiyorlarmış, bu duruma çok üzülen müzisyenin bir gün aklına  zihteri ikiye bölmek gelmiş. Biri 12 yaylı diğeri ise 13 yaylı olarak zihteri ikiye bölmüş, ortaya çıkan yeni enstrüman büyük bir şaşkınlık yaratmış, çünkü yeni enstrüman eskisine göre daha yumuşak ve daha güzel bir sese sahipmiş, müzisyen bu yeni alete Zheng adını vermiş.

Yukarıda da belirtiğim gibi Zheng karekterine baktığımızda, bambu ve münakaşe karekterlerinin birleşmesi ile meydana geldiğini görüyoruz. Zheng karekterindeki bambu karekteri bize o yıllarda Guzheng’ın bambu dan yapıldığını işaret ediyor. Münakaşa, tartışma, karekterinin kullanılmasının sebebi ise Türk halk edebiyatında da olan ve genelde aşıkların manidarlı sözler kullanarak birbirleri ile atışdıkları gibi, iki Guzheng  ustasınında karşılıklı geçerek duygularını dile getirmek vasıtası ile birbirleriyle atışması sonucundan yola çıkarak bu karekteri kullandıklarını gösteriyor.

1961 yılından itibaren ise, 21 yaya sahip, farklı malzemlerden üretilen modern Guzhenglar kullanılmaya başlanıldı. Guzheng’ın ahşaptan yapılmış uzun ve kavisli gövdesi üzerindeki yaylar hareketli köprü üzerinden geçmektedir. Bu köprü sayesinde Guzheng’a akor yapılır, köprü hareket ettirilerek farklı seslerin elde edilmesi sağlanır.

Guzheng çalan kişi, geleneksel repertuarlar için her bir parmağına özel bantlar takarak vuruşlarını gerçekleştirir. Sağ elin üç parmağını kullanarak vuruşlar yapılırken, sol el yayın diğer tarafına bastırarak özel tonlar elde edilmesi sağlanır. Günümüz repertuarların da ise  farklı çalma sitilleri oluşmuştur. Örneğin her iki elede bantlar takılarak ve her iki elide hareket ettirmek surati ile çalındığı gibi, gümüzde de en çok kullanılan yöntem olan sol elin dört parmağına pena takılarak sağ el ile de köprünün oraya bastırılarak çesitli harmonik sesler elde etmek suratiyle de çalınmaktadır.

2 Yorum var
  1. Acimen | 8 Ağu 2012 | 07:07:57

    Teşekkürler, ben Şangay’da çok yeniyim bu ve bunun gibi otantik çalgılarla icra edilen müziği nerede dinleyebiliriz.

  2. Tufan Yıldız | 23 Ağu 2012 | 21:13:38

    Teşekkürler, bloğunuzda Guzheng’a ait bir kaç müzik paylaşabilirseniz sevinirim.

Yorum yapınız.